वेळेचे आणि संगतीचे महत्त्व
मानवी जीवनात यश, अपयश, आनंद आणि दुःख यामागे अनेक घटक कारणीभूत असतात. त्यापैकी दोन अत्यंत महत्त्वाचे घटक म्हणजे वेळ आणि संगत. आपण कोणत्या लोकांमध्ये राहतो आणि आपला वेळ कसा घालवतो, यावर आपल्या व्यक्तिमत्त्वाची आणि भविष्याची दिशा अवलंबून असते. म्हणूनच या चित्रातील विचार अत्यंत मार्मिक आणि वास्तववादी वाटतो – "इतरांना खाली खेचण्यात वेळ आणि शक्ती वाया घालवण्यापेक्षा तोच वेळ आणि शक्ती स्वतःला उंच नेण्यात वापरणे कधीही चांगले."
आजच्या स्पर्धेच्या युगात अनेक लोक स्वतःच्या प्रगतीपेक्षा दुसऱ्याच्या प्रगतीकडे अधिक लक्ष देतात. कोणीतरी यशस्वी झाले की त्याचे कौतुक करण्याऐवजी त्याला कमी लेखण्याचा किंवा त्याच्या वाटेत अडथळे निर्माण करण्याचा प्रयत्न केला जातो. अशा वृत्तीमुळे ना दुसऱ्याचे नुकसान होते ना आपला फायदा उलट आपला मौल्यवान वेळ आणि ऊर्जा वाया जाते. दुसऱ्याला खाली खेचण्याच्या प्रयत्नात आपण स्वतःच्या प्रगतीच्या संधी गमावतो.
वाईट संगतीचा परिणाम याच ठिकाणी दिसून येतो. नकारात्मक विचार करणाऱ्या... सतत इतरांची निंदा करणाऱ्या किंवा मत्सर बाळगणाऱ्या लोकांच्या सहवासात राहिल्यास आपल्या मनातही त्याच प्रकारचे विचार निर्माण होतात. हळूहळू आपण स्वतःच्या ध्येयापासून दूर जाऊ लागतो. दुसरीकडे सकारात्मक विचारसरणी असलेली... मेहनती आणि प्रेरणादायी माणसे आपल्याला पुढे जाण्याची ऊर्जा देतात. त्यांची संगत आपल्याला स्वतःकडे पाहण्याची, स्वतःला घडवण्याची प्रेरणा देते.
वेळ हा जीवनातील सर्वात मौल्यवान ठेवा आहे. पैसा हरवला तर पुन्हा मिळू शकतो, पण गेलेला वेळ कधीच परत येत नाही. त्यामुळे प्रत्येक क्षणाचा उपयोग स्वतःच्या विकासासाठी करणे आवश्यक आहे. नवीन ज्ञान मिळवणे, कौशल्ये विकसित करणे, चांगली पुस्तके वाचणे, समाजोपयोगी कामात सहभागी होणे किंवा आपल्या ध्येयासाठी मेहनत घेणे यामध्ये वेळ खर्च केला तर त्याचे सकारात्मक परिणाम आयुष्यभर मिळतात.
इतिहासात आणि वर्तमानात अनेक यशस्वी व्यक्तींची उदाहरणे आपल्यासमोर आहेत. त्यांनी कधीही इतरांना कमी करण्याचा प्रयत्न केला नाही. त्यांनी स्वतःच्या क्षमतांवर विश्वास ठेवला आणि आपल्या ध्येयासाठी सातत्याने प्रयत्न केले. म्हणूनच ते उंच शिखरावर पोहोचले. खरे यश हे दुसऱ्याला हरवण्यात नसून स्वतःला अधिक सक्षम, अधिक परिपक्व आणि अधिक यशस्वी बनवण्यात आहे.
समाजात अनेकदा मत्सर, स्पर्धा आणि तुलना यामुळे नात्यांमध्ये कटुता निर्माण होते. परंतु जर प्रत्येकाने दुसऱ्याला खाली खेचण्याऐवजी त्याला प्रोत्साहन दिले, त्याच्या यशात आनंद मानला आणि स्वतःच्या उन्नतीवर लक्ष केंद्रित केले, तर समाज अधिक सुदृढ आणि सकारात्मक बनेल. दुसऱ्याच्या यशामुळे आपले यश कमी होत नाही; उलट ते आपल्यासाठी प्रेरणेचे स्रोत ठरू शकते.
जीवनात प्रगती करायची असेल तर वेळेचे योग्य व्यवस्थापन आणि चांगली संगत या दोन गोष्टी अत्यंत आवश्यक आहेत. दुसऱ्यांना खाली खेचण्यात शक्ती खर्च करण्यापेक्षा स्वतःला घडवण्यात ती शक्ती वापरणे अधिक फायदेशीर ठरते. कारण इतरांना खाली खेचून आपण कधीही मोठे होत नाही; पण स्वतःला उंचावून आपण नक्कीच मोठे होऊ शकतो. म्हणूनच प्रत्येकाने सकारात्मक विचार, चांगली संगत आणि वेळेचा सदुपयोग यांचा स्वीकार करून स्वतःच्या यशाचा मार्ग घडवावा.
लेखक
विजयकुमार एस. ठेंगेकर
निखिल नगर,यवतमाळ
