मनातील वादळ
माणसाचे आयुष्य म्हणजे फक्त बाह्य जगणे नाही, तर अंतर्मनात चालणारा एक अखंड प्रवासही आहे. प्रत्येकाच्या मनात सतत विचारांचे, भावनांचे आणि अनुभवांचे वादळ उसळत असते. हे “मनातील वादळ”कधी प्रेरणादायी ठरते, तर कधी आत्मभान गमवायला लावते.
मनातील वादळ म्हणजे अशांतता, गोंधळ, असमंजसपणा, तणाव, भीती, असुरक्षितता, चिंता, अपुरी उत्तरं आणि अनुत्तरित प्रश्न यांचे मनातील गडद प्रश्न. मनातील हे वादळ कोणालाही, कोणत्याही वयात आणि कुठल्याही टप्प्यावर येऊ शकते. हे बाहेरून कुणालाही दिसत नाही, पण आतून व्यक्तीला पोखरत राहतं.
वादळाची कारणं:
1. अपेक्षांचा ताण: स्वतःकडून, समाजाकडून किंवा कुटुंबाकडून असलेल्या अपेक्षा पूर्ण न झाल्यास मन अस्वस्थ होतं.
2. अपयशाची भीती: काहीतरी गमावण्याची किंवा यश न मिळण्याची भीती मनात वादळ निर्माण करते.
3. नात्यांतील ताणतणाव:विश्वासघात, गैरसमज किंवा अंतर यामुळे मनात दुःख आणि अस्वस्थता निर्माण होते.
4. भूतकाळाचे ओझे: जुने अनुभव, त्रास किंवा अपराधभावना मनावर वारंवार आदळत राहतात.
5. अस्पष्ट भविष्य: उद्याचं काही ठाऊक नसल्याची भावना, निर्णय घेण्यातील अनिश्चितता, ही देखील मन अस्थिर करते.
या सर्वांचा आपल्या शारीरिक आणि मानसिक गोष्टींवर खूप परिणाम होत असतो.
मन अशांत झालं की एकाग्रता कमी होते.,निर्णय घेण्यात अडथळे निर्माण होतात.,झोपेचा अभाव, थकवा, चिडचिडेपणा वाढतो.
• अनेक वेळा मानसिक आरोग्यावरही त्याचा विपरित परिणाम होतो – नैराश्य, चिंता विकार इ.
यासाठी प्रत्येकाने आठवड्यातून किमान दोन तास स्वतःसाठी देणं गरजेचं आहे खरं तर स्वतःसाठी रोज वेळ द्यायला हवा पण या रोजच्या धकाधकीच्या जीवनामध्ये रोज स्वतःला वेळ देणं हे सुद्धा कठीण होऊन बसले आहे.
मनात काय आहे हे मान्य करणं हा शांततेकडे जाण्याचा पहिला टप्पा असतो. भावना दडपून न ठेवता त्यांना स्वीकारा. त्यातून काय मार्ग काढता येईल याचाही विचार करावा. आपल्या मनातील विचार बरेचदा कोणाला सांगता येणे शक्य नसते तेव्हा ते लिहून काढल्यानेही भार हलका होतो. डायरी लिहिणं किंवा कविता, लेख लिहिणं हा चांगला मार्ग आहे. त्या कवितांमधून त्या लेखांमधून आपण आपल्या मनातील भावना या प्रकट करू शकतो आणि या गोष्टी एकदा का कोणालातरी सांगितल्या किंवा कागदावर उमटवल्या तर थोडं मन हलकं व्हायला लागतं.
ध्यान, प्राणायाम किंवा मेडिटेशन यामुळे मन शांत होण्यास मदत होते.
खूपच कठीण समस्या असेल त्यातून मार्ग दिसत नसेल काढता येत नसेल तर आपले विश्वासूमित्रविश्वासू कुटुंबातील सदस्य किंवा मानसिक आरोग्य तज्ज्ञ यांच्याशी संवाद साधा.
बरेचदा आपण रोज तीच तीच काम केल्यामुळे आणि मनावरचा ताण हा सुटत नसल्यामुळे एक प्रकारची नकारात्मकता येऊ लागते तेव्हा थोडा काळ निसर्गामध्ये घालवल्याने मनावर सकारात्मक परिणाम होतो.
मनात वादळ असलं तरी त्याच मनात शांततेचा समुद्रही असतो. विचारांची दिशा बदलली, की मनाचं आकाशही स्वच्छ होऊ लागतं. मन हे फार सूक्ष्म आणि प्रभावी साधन आहे.
“मनातील वादळ” ही एक व्यक्तीगत पण सार्वत्रिक भावना आहे. प्रत्येकजण याचा अनुभव घेतो. त्याला घाबरून न जाता, त्याला समजून घेणं, त्यावर उपाय शोधणं हे अधिक महत्त्वाचं आहे.
कारण वादळ आलं तरी थांबतं, पण त्यानंतरचा आत्मशोधाचा नवा सूर्योदय अधिक तेजस्वी असतो.
प्राची परचुरे वैद्य
मो.नं.९७६७६१३१४२
